Gıda Alerjilerine Giriş 1

Kedi ve Köpeklerde Hayvanlarda Gıdaya Bağlı Problemleri Anlamak

Evcil hayvanlarımızda gıdalara karşı gelişen bazı olumsuz tepkiler olabilir. Bu durumlar her zaman “alerji” anlamına gelmez. Çünkü hayvanların bir yiyeceğe tepki vermesi, bağışıklık sistemiyle ilgili olabileceği gibi, vücut kimyasındaki başka nedenlerden de kaynaklanabilir. İşte bu tür tepkilerin tümüne genel olarak “gıdaya karşı advers (zararlı) reaksiyonlar” denir.

Bu reaksiyonları daha iyi anlayabilmek için iki ana gruba ayırabiliriz:

1. Bağışıklık Sistemi Kaynaklı Reaksiyonlar (Gıda Alerjileri)

Bu tür reaksiyonlarda, hayvanın bağışıklık sistemi gıdadaki bazı maddelere (genellikle proteinlere) karşı aşırı ve hatalı bir savunma tepkisi verir. Vücut, bu maddeleri “tehlikeli” gibi algılar ve saldırıya geçer.

• IgE Aracılı Alerjiler: Bu tür alerjiler genellikle çok hızlı ortaya çıkar. Hayvan bir gıdayı yedikten kısa süre sonra kaşıntı, kızarıklık, kulak enfeksiyonu veya mide-bağırsak sorunları yaşar.

• IgE Dışı Alerjiler: Bu reaksiyonlar daha geç ortaya çıkar ve genellikle bağırsakla ilgili sorunlara (ishal, kusma) neden olur. Deri bulguları da görülebilir ama genellikle daha hafif seyirlidir.

Bu gruptaki sorunlarda bağışıklık sistemi devrede değildir. Yani vücut bir alerji geliştirmez ama yine de o gıdayı tolere edemez ve çeşitli sorunlar yaşanabilir.

• Metabolik Nedenler: Hayvanın bazı besinleri sindirecek enzimleri eksik olabilir (örneğin laktoz intoleransı gibi).

• Farmakolojik Etkiler: Bazı yiyeceklerin içindeki doğal maddeler (örneğin çikolatadaki teobromin ya da tiramin) hayvanlarda zararlı etki gösterebilir.

• İdiosenkrazik Tepkiler: Nadir ve kişiye (ya da hayvana) özgü, tahmin edilemeyen reaksiyonlardır. Tıpkı bazı insanların çok nadir ilaç yan etkileri yaşaması gibi.

• Gıda Zehirlenmeleri: Bayat, bozuk ya da toksin içeren yiyecekler tüketildiğinde ortaya çıkar. Bu durumda ani kusma, ishal, halsizlik gibi belirtiler görülebilir.

3. Beslenme Hataları

Bu tür durumlar alerji ya da intoleransla karıştırılmamalıdır. Genellikle hayvanın uygun olmayan şeyler yemesiyle ilgilidir:

• Çöplükten Yeme (Leş Yeme): Sokaktan ya da çöpten bulduğu şeyleri yeme sonucu gelişen mide-bağırsak problemleri.

• Aşırı Yeme: Çok fazla yemek tüketen hayvanlarda hazımsızlık ve kilo problemleri sık görülür.

• Pika: Hayvanın toprak, plastik, taş gibi gıda olmayan şeyleri yemesi. Genellikle davranışsal ya da mineral eksikliklerine bağlıdır.

  
  

 4. Gıdaya Karşı Tiksinti veya Psikolojik Kaçınma

Bazı hayvanlar belirli yiyecekleri yemek istemeyebilir. Bu bazen geçmişte yaşadıkları kötü bir deneyimden (örneğin o gıdayı yedikten sonra hastalanmaları) kaynaklanabilir. Bu da psikolojik bir gıda reddi şeklinde karşımıza çıkar.

Her gıda tepkisi bir alerji değildir. Alerjiler, bağışıklık sisteminin rol oynadığı özel durumlardır; ancak intolerans, zehirlenme, yeme bozukluğu gibi birçok başka neden de benzer belirtiler gösterebilir. Bu yüzden evcil hayvanınızda sürekli kaşıntı, ishal, kusma ya da iştahsızlık gibi şikayetler varsa, mutlaka veteriner hekiminize danışarak bir beslenme uzmanıyla çalışmalısınız. Beslenme sağlığın temelidir!